Procesor – serce każdego komputera. Jest to chyba najszybciej rozwijający się element naszego PC. Istnieje sprawdzona zasada (tzw. prawo Moor`a) mówiąca, iż prędkość taktowania procesora podwaja się co 18 miesięcy. Widać więc, że postęp w tym kierunku jest bardzo szybki. Sam pamiętam jak kilka miesięcy temu mówiąc koledze o tym, że Intel wprowadza procesor 1Gz, spotkałem się z jego strony ze zdziwieniem i niedowierzaniem. Zresztą sami wiecie najlepiej – jeśli kupiliście komputer rok temu czy później, porównajcie wydajność swojego „procka” z modelami obecnie dostępnymi na rynku. Wysokiemu wzrostu szybkości procesorów, na szczęście dla nas użytkowników, towarzyszy wyraźny spadek cen ). Walka cenowa została zapoczątkowana kilka lat temu, kiedy do boju o klienta przyłączył się AMD. Myślę więc, że warto przyjrzeć się historii powstawania procesorów, która ma już 30 lat. Przytoczę poniżej historię i krótkie opisy procesorów głównie firm Intel, oraz AMD (Advanced Micro Devices ) głównie dla komputerów stacjonarnych typu Desktop, ponieważ produkty tych firm można spotkać najczęściej w domowych PC, poza tym opierają się na architekturze x86, wykorzystywanej przez IBM PC.

Intel
Historia zaczyna się w 1968 r., kiedy to Robert Noyce i Gordon Moore zakładają przedsiębiorstwo o nazwie N M Electronics. Później nadają mu lepiej brzmiąca nazwę: „Intel”. Ludzie ci mają jak na tamte czasy zwariowany pomysł – planują wykorzystać ( najpierw zaprojektować) układy scalone i pamięci półprzewodnikowe. W czasach kiedy dominowały pamięci taśmowe, było to bardzo odważnym przedsięwzięciem. Pierwsze lata funkcjonowania Intela to konstruowanie głównie pamięci. W tym czasie grupa japońskich inżynierów z firmy ETI zaczęła szukać w Intelu partnera do produkcji układów dla kalkulatorów stołowych japońskiej firmy Busicom. Ted Marcian Hoff – współpracownik naukowy Intela, zdołał namówić kontrahentów na swój pomysł – zestaw składający się z czterech układów pełniących rolę jednostki arytmetyczno-logicznej, wykonującej instrukcje przechowywane w pamięci półprzewodnikowej. Była to maszyna Neumanna. Tak narodził się 4-bitowy mikroprocesor Intel 4004, (2.300 tranzystorów, taktowany zegarem 108 KHz) pokazany po raz pierwszy w wersji produkcyjnej w 1971 r.

Powstają kolejne wersje procesorów: Intel 8008 – 8 bitowy, wykorzystany m.in. przez nastolatka Billa Gatesa w jego firmie, zajmującej się zliczaniem ruchu na autostradach. Taktowany zegarem 200 KHz. Na powierzchni 10 mikrometrów, zawierał 3500 tranzystorów. Mniej więcej w tym samym czasie powstają odmienne procesory Motoroli – 6800 ( łącząca w sobie 60 tyś. tranzystorów.). Kolejne lata to rozwój seryjnej sprzedaży mikrokomputerów wykorzystujących mikroprocesory Intela a także innych producentów np. MOS Technology oferujących modele 6501 i 6502. Ten drugi był początkowo wykorzystywany w Commodore Pet i Apple II (1977 r.). Kolejno powstają modele Intel 8080 w 1974 r. (taktowany był zegarem o częstotliwości 2 MHz, miał 8 bitowa szynę adresową i mógł wykonać pól miliona operacji na sekundę, posiadał 6000 tranzystorów), 8085 ( 1976 r.; 8 bitowy procesor; zawierał zegar o częstotliwości 5 MHz; na 3 mikrometrach powierzchni wbudowano 6500 tranzystorów), 8086 ( oparty na architekturze procesora 8080; uważany jest jako pierwszy z rodziny x86), 8088 (1978 r.; 16- bitowy; dla procesora 8088 zastał zaprojektowany system MS DOS), których szybkość sięga od 4,77 do 8 MHz (czyli przeliczały z szybkością dzisiejszego kalkulatora). Ówczesne modele zbudowane były z ok. 29.000 tranzystorów.